Newman – święty dla nas, inspiracja 142

 

225. rocznica urodzin J.H. Newmana

 

225 lat temu nad Tamizą urodził się jeden z najwybitniejszych umysłów i największych mistrzów duchowych epoki wiktoriańskiej.

 

 

21 lutego 1801 roku przy Old Broad Street 80, nieopodal dzisiejszej Londyńskiej Giełdy Papierów Wartościowych, przyszedł na świat przyszły Doktor Kościoła, reprezentant anglosaskiej kultury. Widnieje tu taka inskrypcja: „In a house near this spot John Henry, Cardinal Newman was born 21st February 1801” („W domu położonym w pobliżu tego miejsca 21 lutego 1801 roku urodził się John Henry, kardynał Newman”).

 

Ham

Sytuacja polityczna w pierwszych latach życia Johna Henry’ego Newmana, który odcisnął niezatarte piętno na historii XIX-wiecznego chrześcijaństwa, nie była spokojna. Jego narodziny miały bowiem miejsce w okresie długich lat wojny, najpierw z rewolucyjną, a następnie napoleońską Francją – matka Newmana, Jemima Fourdrinier, pochodziła z rodziny francuskich hugenotów. Jednym z jego najwcześniejszych wspomnień były uroczystości z okazji zwycięstwa pod Trafalgarem, które zapewniło Anglii supremację morską na niemal jedno stulecie.

Ważnym dla Newmana miejscem z lat dziecięcych była wiejska posiadłość w Ham, niedaleko Richmond (obecnie południowo-zachodnia część Londynu). Grey Court House w latach 1804–1807 był wynajmowany przez jego ojca. Jako uczeń Great Ealing School John Henry Newman idealizował tę rezydencję. W jesieni życia często wracał do niej wspomnieniami. To tu w wieku pięciu lat, z okazji zwycięstwa pod Trafalgarem, patrzył na świece umieszczone w jej oknach. Sam dom został przemianowany na Newman House na cześć kardynała Newmana, który mieszkał w nim jako kilkuletnie dziecko.

 

Bloomsbury

Dzieje rodziny Newmanów związane są także z rezydencją przy Southampton Street 17 w Bloomsbury (obecnie centrum kulturalne Londynu). W latach 1808-1821 rezydował tu ojciec przyszłego Doktora Kościoła. Pozostali członkowie rodziny przeprowadzili się tu blisko rok wcześniej.

John Henry Newman z uwagi na narodziny i niemowlęctwo młodszego rodzeństwa pierwsze siedem lat życia spędził w Ham i w Fulham (zachodni Londyn) pod opieką swej babki. Dwie z trzech sióstr urodziło się w Bloomsbury. Jednym z pierwszych wspomnień Newmana związanym z tym miejscem było podziwianie pięknie zdobionego salonu.

 

Ealing

Po stabilnym i szczęśliwym dzieciństwie w prosperującej finansowo rodzinie nastąpiło równie satysfakcjonujące życie szkolne w Ealing, w podlondyńskiej wiosce nazywanej w późniejszej dobie „królową przedmieść”. Newman był uczniem jednej z najsłynniejszych wówczas szkół prywatnych w Anglii, Great Ealing School. Naukę rozpoczął w maju 1808 roku, ukończywszy ją w 1816 roku. Tu należy dopatrywać się początków jego intelektualno-duchowej podróży. Pod kierownictwem dr. George’a Nicholasa i jego dwóch synów szkoła wykształciła ponadto takie osobistości epoki wiktoriańskiej, jak paleontolog Thomas Huxley i dramaturg William Schwenck Gilbert. Dr Nicholas mawiał, że żaden chłopiec nie przeszedł tak szybko przez edukację szkolną jak John Henry Newman.

Pod koniec nauki w Great Ealing School, pod wpływem książki „The Force of Truth” („Siła prawdy”) Thomasa Scotta, Newman nawrócił się na żywą i osobistą wiarę: Zaprzeczałbym własnej indywidualności i osobowości, gdybym nie był tak pewien, że Bóg całkowicie mnie zmienił, gdy byłem piętnastolatkiem, jak jestem pewien, że św. Augustyn jest Doktorem Kościoła. Należy podkreślić, że przyszły Doktor Kościoła z wiktoriańskiej Anglii nie pochodził z rodziny szczególnie religijnej – jego ojciec, John Newman, odznaczał się liberalnym światopoglądem. Scott był duchownym ewangelickim, który przeszedł duchową ewolucję od arianizmu do wiary w Trójcę Świętą. W swojej autobiografii Newman wyzna: Tak podziwiałem i zachwycałem się jego pismami, że kiedy byłem studentem, myślałem o odwiedzeniu jego plebanii, aby zobaczyć człowieka, którego tak głęboko czciłem.

 

Alton

Wywodzący się korzeniami z hrabstwa Cambridgeshire John Newman był najpierw wspólnikiem w banku Harrison i Prickett, a następnie w banku Ramsbottom. Recesja, która nastąpiła po długich latach wojny z Francją, doprowadziła m.in. do upadku banku, w którym pracował ojciec Newmana. Jego partnerzy byli świetnymi piwowarami w Windsorze.

Po ogłoszeniu upadłości domu bankowego John Newman podjął działalność w starym i dobrze prosperującym browarze w Alton. Kolejna próba podjęcia działalności gospodarczej zakończyła się niepowodzeniem. Kiedy w listopadzie 1821 roku ogłoszono jego upadłość, dom przy Southampton Street wraz z wyposażeniem został sprzedany. John Henry Newman rezydował już wówczas w Oksfordzie, w uroczym mieście z marzycielskimi wieżami…